Hoe begint de zoektocht naar geluk? Het start vaak met een subtiele conclusie in ons eigen hoofd. Zodra we geloven dat het huidige moment tekortschiet, activeert het mechanisme van zoeken.
"En dan komt een verhaal bij. En dat verhaal is heel vaak een conclusie dat het niet goed genoeg is. Dus dat er wat moet gebeuren. Dat ik een plan moet maken om te zorgen dat het wel goed genoeg is."
Ons denken vergelijkt continu het nu met het verleden. Als we elke gedachte voor waarheid aannemen, blijven we ons leven lang rennen naar een horizon die telkens verschuift.
"Ons denken vergelijkt continu wat we nu ervaren met wat we een uur daarvoor hebben ervaren. Als je dat denken 100% gelooft, dan blijf je je hele leven lang achter je eigen staart aanhollen om te proberen om gelukkig te worden. En het gaat nooit lukken op die manier, want we maken de beginnersfout dat we dat denken gewoon 100% geloven."
Mooie spirituele quotes en spreuken bieden comfort, maar lossen de fundamentele vraag niet op. Echt zelfonderzoek begint pas wanneer de drang naar een snelle oplossing wegvalt en pure nieuwsgierigheid overblijft.
"Dan is het moment aangebroken waarop je eigenlijk pas echt met zelfonderzoek begint wat mij betreft. Dan ga je niet meer in de weer met mooie spreuken en quotes. Je kan dat niet van stal halen op momenten dat je denkt van 'nu heb ik een oplossing nodig'. Je haalt het van stal als je wil weten hoe het zit. Als je wil weten: wat gebeurt hier nou eigenlijk?"
We kijken naar de wereld, maar vaak kijken we vooral naar het verhaal over de wereld. We raken zo gefascineerd door de ondertiteling in ons hoofd, dat we de film zelf compleet missen.
"Een houding is eigenlijk een ondertiteling bij wat je direct waarneemt. Als je die ondertiteling super interessant vindt — interessanter dan het ding zelf — dan gaat bijna 100% van de tijd je aandacht naar die ondertiteling. En dan kom je altijd in de problemen."
Een satsang is een bijeenkomst waar je vragen kunt stellen over je spirituele zoektocht, over je zelfonderzoek.
Bij de meeste mensen is er sprake van een knagend gevoel dat er nog iets ontbreekt in hun leven. In de cultuur waarin wij opgevoed zijn worden ons allemaal methodes geleerd en beloftes gedaan om dat knagende gevoel op te lossen, die geen van allen werken.
Toen ik dit bij mezelf ontdekte ben ik op zoek gegaan om te kijken of er nog andere mogelijkheden waren om dit existentiële probleem te onderzoeken. Ik kwam uit bij advaita vedanta, ging op zoek naar een leraar, en vond Alexander Smit, die in Baarn satsangs gaf.
Rond mijn dertigste waren alle misverstanden rond de vraag "Wie ben ik werkelijk" volledig opgelost en was er twijfelloosheid over alles wat met zelfonderzoek, realisatie, mijn ware natuur en verlichting te maken had.
Een jaar of zes later, ongeveer in 1998, ben ik op uitnodiging zelf satsangs gaan geven op verschillende plekken in het land, en zo gaat het nog steeds.
Het onderwerp op satsang is altijd hetzelfde: wie ben je werkelijk, in je ware natuur? Als je nog nooit een satsang bezocht hebt lijkt dat misschien abstract. Maar als er op dat gebied misverstanden zijn, dan leef je je hele leven vanuit die misverstanden, met alle gevolgen van dien.
Het vraagt lef om deze misverstanden te onderzoeken, want er zit erg veel investering in de beelden die we van onszelf hebben en maken. We zijn vrij snel van ons stuk gebracht als iemand ons zelfbeeld ter discussie stelt. Maar vraag eens aan tien verschillende mensen wat ze van ons vinden en je krijgt tien verschillende verhalen.
Satsang is de gelegenheid bij uitstek om hier dieper op in te gaan en te kijken hoe dat zit met dat knagende gevoel en alle strategieën die we in de loop van ons leven ontwikkeld hebben om ons zelfbeeld te verdedigen en versterken.
Namasté,
Jan